Prosiect Cymerau

Dros y misoedd diwethaf, mae Ysgol Tal-y-bont wedi bod yn rhan o brosiect cyffrous iawn. Enw’r prosiect yw ‘Cymerau’ ac mae’n canolbwynt y gwaith ar yr ardal o gwmpas Borth a Thal-y-bont  herwydd effaith y llifogydd a fu yma nol yn 2013. Mae Cymerau'n rhan o brosiect ehangach sy’n ymestyn dros dair blynedd o'r enw Hydrocitizenship (2014-2017) gyda’r nod o gyfuno ymchwil academaidd, cyfranogiad cymunedol a gweithgareddau creadigol. Mae llawer o weithgareddau wedi eu cynnal yn barod ac mae Ysgol Craig yr Wylfa ac Ysgol Tal-y-bont wedi cael budd mawr o’r prosiect. Wrth fod yn rhan o’r prosiect mae plant yr ysgol wedi cael cyfle i adlewyrchu ar y syniad o ddinasyddiaeth mewn perthynas â d?r a chodi ymwybyddiaeth o arwyddocâd d?r i ni fel pobol yn y gymdeithas. Mae pwyslais wedi bod hefyd ar sut allwn ni fod yn gymdeithas mwy cynaliadwy.

Fel rhan o’r prosiect, mae’r plant eisoes wedi cael cyfle i ddysgu am yr amgylchedd leol a chodi ymwybyddiaeth am faterion amgylcheddol gyda’r Athro Mark Macklin o Brifysgol Aberystwyth. Yn dilyn hynny, bu’r plant yn crwydro’r ardal yn creu gwaith celf gan ganolbwyntio ar bwysigrwydd d?r yn ein cymdeithas gyda’r artist Judy Macklin a chafwyd gweithdy gwych gyda’r bardd Eurig Salisbury hefyd. Bwriad y gweithdy yma oedd ysbrydoli’r plant i fynegi siwrne’r afon Ceulan mewn geiriau ac mae’r gerdd a grewyd yn ymddangos ar wal yn neuadd yr ysgol.

Yn fwy diweddar mae’r gwaith wedi parhau gyda chwmni pypedau Vagabondi’n cynnal gweithdai difyr a chyffrous iawn yn yr ysgol. Mae Vaganbondi’n theatr bypedau broffesiynoli sy'n darparu adloniant a gweithdai addysg yng Nghymru a Lloegr, ac roeddem wedi bod yn ffodus iawn o’u cael yma yn Nhal-y-bont. Mae’r plant wedi cael cyfleoedd gwerthfawr i greu pypedau ac i animeiddio er mwyn creu ffilm fer ar gyfer eu dangos yn ehangach. Penllanw’r weithgaredd yma oedd cynnal ‘premiere’ mawreddog yn y Neuadd Goffa yn ystod mis Tachwedd lle daeth llawer o bobl o’r ardal i wylio ffilm Ysgol Tal-y-

bont ac i weld elfennau o’r prosiect. Roeddem yn falch iawn o waith y plant ac mae’n amlwg eu bod nhw wedi mwynhau’r prosiect yn fawr iawn.

Ers hynny, mae plant hynaf ysgolion Tal-y-bont, Craig yr Wylfa a Llangynfelyn wedi bod yn rhan o weithdy cyfansoddi cân gyda’r cerddor Gwilym Morus. Fe weithiodd y plant yn galed iawn yn ystod y bore i gyfansoddi, ymarfer a recordio synau a geiriau a chreu cân gofiadwy iawn am rai nodweddion lleol fel yr Afon Cletwr a chwedl llyffant mwyaf doeth y byd sy’n byw ynghanol Cors Fochno. Roedd yn weithdy gwahanol iawn i’r plant ac fe wnaethon nhw fwynhau bod yn sêr pop am fore. Hoffwn ddiolch yn fawr i Gwilym am ei waith ac edrychwn ymlaen at glywed y gân gyfan yn fuan iawn. Dyma eiriau cân y plant – 

Afon Cletwr sydd yn llifo,

Llyffant hynaf sydd yn brysio,

Ond yr afon sy’n cael llwyddiant

Wrthi’n rhedeg lawr y pant.

Tylluan wen sydd newydd ddeffro,

Wedi trio dal ei chinio,

Aderyn chwim yn plymio lawr,

I ddal ei ginio’r llyffant mawr.

Y cam nesaf fydd creu fideo i gyd-fynd gyda’r geiriau yn y flwyddyn newydd. 

Rydym yn mawr obeithio fod y gweithgareddau hyn wedi creu argraff ar y plant ac y byddant yn cofio’r negeseuon pwysig i’r dyfodol.